Éde:Néologismos : Musica
Aparence
| Cela pâge est ècrita en arpetan supradialèctâl / ORB lârge. |
Vê-que na lista de novèlologismos sus la musica en ORB :
Lègenda
[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]- Los mots en orange sont de corrèccions, prècisions, raponses, variantes ou ben agrantissements.
- Los mots en vèrd sont de proposicions.
- Los mots marcâs d’un’ètêlèta* sont de fôrmes en atendent que meritont pôt-étre na corrèccion que vindrat ples târd.
Abrèviacions
[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]FR (Fribôrg), VD (Payis de Vôd), GE (Geneva), NE (Nôchâtél), VS (Valês), AO (Vâl d’Aoûta), Ly (Liyon), SE (Sant-Etiève), VdG (Vâr-de-Giér).
Lista
[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]| Arpetan | Francês | Sôrsa |
|---|---|---|
| acordéon [-.de.ˈɔ̃, -.ˈdzɔ̃, -.ˈdjɔ̃, ...] m → acordéonisto m, acordéonista f | accordéon m, étot : organin m (AO), vioula f → accordéoniste m / f, étot : jouyor, jouyœr d’organin loc nom m (AO) | Govèrt 2003[1] Fâvro / Stich 2005[2] Verèt 2023 |
| ârbâda [ar.-, o.-, ...] f | aubade f, var. ârbârda f | Stich 2003 Govèrt 2003[1] Verèt 2023 |
| balâda f | ballade f | Stich 2003 Govèrt 2003[1] Fâvro / Stich 2005[2] |
| banjo m | banjo m | Govèrt 2003[1] |
| bârdo m, bârda f | barde m, bardesse f ; poète gaulois loc nom m | Govèrt 2003[1] Fâvro / Stich 2005[2] Verèt 2023 |
| baroco m → baroco a m, baroca a f | baroque m ; style contourné loc nom m → baroque a env | Chenâl / Vôterin 1997 Stich 2003 Govèrt 2003[1] Verèt 2023 |
| bâssa f → fâre la ~ loc v → nos manquens de bâsses loc-frâsa → quinta brâva ~ ! loc-frâsa | basse f ; celui qui a une voix de basse loc nom m, var. bâs m (AO) → faire la basse (dans le chant) loc v, var. fére lo bâs loc v (AO) → nous manquons de basses loc-frâsa, var. nos manquens de bâs loc-frâsa (AO) → quelle jolie basse ! loc-frâsa, var. quint gent bâs ! loc-frâsa (AO) | Chenâl / Vôterin 1997 Stich 2003 Govèrt 2003[1] |
| bateria f | batterie f, var. baterie f | Chenâl / Vôterin 1997 Stich 2003 Govèrt 2003[1] Verèt 2023 |
| bècârro m → bècârro a m, bècârra a f | bécarre m → bécarre a env | Govèrt 2003[1] Verèt 2023 |
| bèmol m → bèmol a m, bèmola a f | bémol m, var. bèmolo m (Arbanês) → bémol a env, var. bèmolo a m (Arbanês) | Govèrt 2003[1] Verèt 2023 |
| bombârda f | bombarde f | Govèrt 2003[1] Verèt 2023 |
| bombardon m | hélicon m | Govèrt 2003[1] |
| bordon m → ~ de catèdrâla loc nom m → (lo) ~ de Sent-Ôrs loc nom m (AO) | bourdon m ; grosse cloche loc nom f (à son grave) ; jeu d’orgue loc nom m → bourdon de cathédrale loc nom m → (le) bourdon de Saint-Ours loc nom m | Chenâl / Vôterin 1997 Stich 2003 Govèrt 2003[1] Verèt 2023 |
| bouescs mpl | bois mpl | Govèrt 2003[1] |
| cambâjo m | enjambement m, var. gambâjo m (AO) | Chenâl / Vôterin 1997 Govèrt 2003[1] |
| cancôrna f (VdG) | cornemuse f | Stich 2003 Govèrt 2003[1] Verèt 2023 |
| chanterèssa f | cantatrice f | Govèrt 2003[1] |
| charamél m | chalumeau m (instrument de musique), cornemuse f, étot : cancôrna f (VdG), quinquèrna f (VD, Tonon, Sassèl) ; piôrna f, côrnamusa f (Arbanês) | Chenâl / Vôterin 1997 Stich 2003 Govèrt 2003[1] Fâvro / Stich 2005[2] |
| cimbales fpl → cimbala f → cimbaliér m, cimbaliére f | cymbales fpl, étot : plats mpl (AO), cuvèrclos mpl (Arvelâr) → cymbale f (Antiquitât), étot : cuvèrclo m (Arvelâr) → cymbalier m, cymbalière f | Chenâl / Vôterin 1997 Govèrt 2003[1] Verèt 2023 |
| citro m | cistre, cithre m (Histouère) | Govèrt 2003[1] |
| clarin m (AO) → sonàr lo ~ loc v (AO) → clarinisto m, clarinista f (AO) | clairon m → sonner, jouer du clairon loc v → celui qui joue du clairon loc-frâsa | Chenâl / Vôterin 1997 Stich 2003 Govèrt 2003[1] |
| clavacin m (Cogne) | accordéon m | Chenâl / Vôterin 1997 |
| cllarinèta f → (lo) son de la ~ loc nom m → cllarinètisto m, cllarinètista f | clarinette f, var. clarinèta f → (le) son de la clarinette loc nom m, var. (lo) son de la clarinèta loc nom m (AO) → clarinettiste m / f, celui qui joue de la clarinette loc-frâsa, var. clarinètisto m | Chenâl / Vôterin 1997 Stich 2003 Govèrt 2003[1] Verèt 2023 |
| cllassico a m, cllassica a f → musica ~ loc nom f → classeco a m, classeca a f (AO) →cllassico m | classique a env, var. classico, classeco a m (AO), classico a m → musique classique loc nom f, var. museca classica, classeca loc nom f (AO) → classique a env → musique classique loc nom f, var. classico, classeco m (AO), classico m | Chenâl / Vôterin 1997 Govèrt 2003[1] Fâvro / Stich 2005[2] Verèt 2023 |
| cllavecin m → (les) palètes du ~ loc nom fpl → sonar lo ~ loc v | clavecin m, var. clavecin m → (les) languettes de bois du clavecin loc nom fpl, var. (les) palètes du clavecin loc nom fpl (AO) → jouer du clavecin loc v, var. sonàr lo clavecin loc v (AO) | Chenâl / Vôterin 1997 Stich 2003 Govèrt 2003[1] Verèt 2023 |
| cllèron m | clairon m, var. clèron m, étot : clarin m (AO) | Stich 2003 Govèrt 2003[1] Verèt 2023 |
| cllica f | clique f, fanfare f, groupe de musiciens loc nom m, var. clica f, étot : fanfâra f, musica f | Chenâl / Vôterin 1997 Stich 2003 Govèrt 2003[1] Fâvro / Stich 2005[2] Verèt 2023 |
| composar v → ~ en patouès, en francês, en étalien loc v → ~ na chançon loc v | composer v, var. composàr v (AO) → composer en patois, en français, en italien loc v, var. composàr en patouès, en francês, en italien loc v (AO) → composer une chanson loc v, var. composàr una chançon loc v (AO) | Chenâl / Vôterin 1997 Stich 2003 Fâvro / Stich 2005[2] Verèt 2023 |
| composior m, composiosa f → (un) ~ ben cognu dens tot lo mondo loc nom m → balyér fâre la musica d’una chançon a un grant ~ loc v → composicion f | compositeur m, compositrice f, var. compositrice f (AO), composiœr, compositor, compositœr m, étot : fassior de musica loc nom m → (un) compositeur célèbre dans le monde entier loc nom m, var. (un) compositœr cèlèbro dens tot lo mondo loc nom m (AO) → donner faire la musique d’une chanson à un grand compositeur loc v, var. balyér fére la museca d’una chançon a un grant compositœr loc v (AO) → composition f, var. composecion f (AO) | Chenâl / Vôterin 1997 Stich 2003 Govèrt 2003[1] Verèt 2023 |
| concèrt m → alar u ~ loc v → assistar a un ~ loc v → balyér un ~ loc v → cabarèt-~, bistrot-~ m → concèrtisto m, concèrtista f → concèrto m | concert m (de musique) → aller au concert loc v, var. alàr u ~ loc v (AO) → assister à un concert loc v, var. assistàr a un ~ loc v (AO) → donner un concert loc v → café-concert m, var. câfè-~ m (AO) → concertiste m / f → concerto m | Chenâl / Vôterin 1997 Stich 2003 Govèrt 2003[1] Fâvro / Stich 2005[2] Verèt 2023 |
| contrabâssa f | contrebasse f, var. contrebâssa f (Arbanês, Samouens) | Govèrt 2003[1] Verèt 2023 |
| cor m → en ~ loc adv → enfant de ~ loc nom m → corâla f → corâlo m → corâlo a m, corâla a f → coristo m, corista f | chœur m (d’une église), var. cuèr [kɛr, kwe, kwer, ...] m (Entremont, Macôt, Montègni), cœr m → en chœur loc adv, var. èn cœr loc adv (Arbanês) → enfant de chœur loc nom m, var. ènfant de cœr loc nom m (Arbanês) → chorale f (groupe de chantres et de chanteuses), étot : chanterie f (Sent-Martin-la-Pôrta) → choral m → choral a m, chorale a f → choriste m / f, var. coralisto m (AO) | Chenâl / Vôterin 1997 Stich 2003 Govèrt 2003[1] Verèt 2023 |
| côrn m → ~ de chace loc nom m | cor m (de chasse) → cor de chasse loc nom m, var. ~ de chaça loc nom m (Belyèma, Arbanês) | Stich 2003 Govèrt 2003[1] Verèt 2023 |
| côrnamusa f (Arbanês) | cornemuse f, var. cœrnamusa f | Verèt 2023 |
| cornèt m → jouyor de ~ loc nom m, jouyosa de ~ loc nom f → sonar lo ~ loc v | cornet m, petite trompe rustique loc nom f (en écorce de noisetier...), cornet à piston loc nom m (instrument de musique), var. cornèta f (AO), étot : piôrna f (Chambèri, Arbanês) → cornettiste m / f, var. jouyor, jouyœr de cornèta loc nom m (AO) → jouer du cornet loc v, var. sonàr la cornèta loc v (AO), étot : cornar v, piornar v | Chenâl / Vôterin 1997 Stich 2003 Govèrt 2003[1] Fâvro / Stich 2005[2] Verèt 2023 |
| cresenèt m → cresenèta f | (grosse) crécelle (loc nom) f, étot : râcllèta f (AO), criquèt m, raganèla f → petite crécelle loc nom f | Stich 2003 Govèrt 2003[1] Verèt 2023 |
| cressèla f (AO) | crécelle f | Chenâl / Vôterin 1997 Vôterin 2019 |
| criquèt m | crécelle f | Stich 2003 Govèrt 2003[1] |
| croche f | croche f ; gros crochet loc nom m (AO) | Chenâl / Vôterin 1997 Stich 2003 Govèrt 2003[1] |
| cuvèrclos mpl (Arvelâr) → cuvèrclo m | cymbales fpl → cymbale f (Antiquitât) | Verèt 2023 |
| dièso m | dièse m | Chenâl / Vôterin 1997 Govèrt 2003[1] Verèt 2023 |
| discô m | disco m | Govèrt 2003[1] |
| discotèca f → discô f | discothèque f → disco f | Chenâl / Vôterin 1997 Govèrt 2003[1] |
| djaz m | jazz m, var. djazo m (Arbanês), jazo m (Alê), jaz m | Govèrt 2003[1] Verèt 2023 |
| enstrument m → ~ a côrda loc nom m → ~ a sofllèt loc nom m → ~ de musica loc nom m → menar, sonar ‘n ~ de musica loc v → (lo) son d’un ~ loc nom m → enstrumentâl m → enstrumentâl a m, enstrumentâla a f | instrument m (de musique...), var. instrument [ins.-] m (Tignes, Macôt), enstrumuent [-.ˈmwɛ̃] m (Chamôni), ~, èstrument m (AO) → instrument à corde loc nom m → instrument à vent loc nom m, var. ~ a soflèt loc nom m → instrument de musique loc nom m, var. ~, èstrument de museca loc nom m (AO) → jouer un instrument de musique loc v, var. jouyér, sonàr un ~, èstrument de museca loc v (AO) → (le) son d’un instrument loc nom m → instrumental m, var. enstrumentâlo m (Arbanês) → instrumental a m, instrumentale a f, var. enstrumentâlo a m (Arbanês) | Chenâl / Vôterin 1997 Stich 2003 Govèrt 2003[1] Fâvro / Stich 2005[2] Verèt 2023 |
| èpenèta f | épinette m | Stich 2003 Govèrt 2003[1] |
| fanfâra f → ~ militèra, comunâla loc nom f → arrevar en ~ loc v → la ~ sone, dèfile loc-frâsa | fanfare f (en tant que société), étot : cllica f, musica f → fanfare militaire, municipale loc nom f → arriver en grande pompe loc v, var. arrevàr en ~ loc v (AO) → la fanfare sonne, défile loc-frâsa, var. la ~ sone, dèfele loc-frâsa (AO) | Chenâl / Vôterin 1997 Stich 2003 Govèrt 2003[1] Verèt 2023 |
| fassior de musica loc nom m, fassiosa de musica loc nom f | compositeur m, compositrice f, var. fassiœr de musica, fesior de musica loc nom m | Verèt 2023 |
| fifro m → sonar lo ~ loc v | fifre m → jouer du fifre loc v, var. sonàr lo ~ loc v (AO) | Chenâl / Vôterin 1997 Stich 2003 Govèrt 2003[1] Verèt 2023 |
| fllajolèt m → ~ du bèrgiér loc nom m | flageolet m (sorte de flute à bec), var. flajolèt m → flageolet de berger loc nom m | Chenâl / Vôterin 1997 Verèt 2023 |
| fllôta f → jouyor, jouyœr de flôta loc nom m, jouyosa, jouyœsa de flôta loc nom f (AO) → sonar la ~ loc v → fllutèta f → fllutior m, fllutiosa f (VD) → fllutisto m, fllutista f | flûte f, chalumeau m (instrument de musique), var. flôta f → flûtiste m / f, joueur de flûte loc nom m, joueuse de flûte loc nom f → jouer de la flûte loc v, var. sonàr la flôta loc v (AO) → petite flûte loc nom f, var. flutèta f → flûtiste m / f, joueur de flûte loc nom m, joueuse de flûte loc nom f, var. flutior m → flûtiste m / f, qui joue de la flûte loc-frâsa, var. flutisto m, étot : fllutior m (VD), jouyor, jouyœr de flôta loc nom m (AO) | Chenâl / Vôterin 1997 Stich 2003 Govèrt 2003[1] Fâvro / Stich 2005[2] Verèt 2023 |
| frasolèt m (Cogne) | harmonica m (à bouche) | Chenâl / Vôterin 1997 |
| frustapot m → (un) ~ droblo loc nom m → danciér u son du ~ loc v → (un) pâr de ~s loc nom m → sonar lo ~, los ~s loc v | harmonica m (à bouche), étot : frasolèt m (Cogne) ; râp’a grouen loc nom f (Fôcegni, Arbanês, Èneci, Chavanôd) ; music’a gola loc nom f (Regniér, Macôt, Bèlavâl, Sassèl, Los Velârs) ; music’a grouen loc nom f (Arbanês, Alê, Entremont) ; lima-potes f, lima f (Arbanês) ; grata-grouen m (Chènâs) ; violon a grouen loc nom m (Corzelyes) ; harmonica m → (un) harmonica à double série de hanches loc nom m, var. (un) ~ doblo loc nom m (AO) → danser au son de l’harmonica loc v → (un) harmonica loc nom m, var. (un) pàr de ~s loc nom m (AO) → jouer de l’harmonica loc v, var. sonàr lo ~, les ~s loc v (AO) | Chenâl / Vôterin 1997 Govèrt 2003[1] Verèt 2023 |
| fuga f | fugue f | Govèrt 2003[1] Verèt 2023 |
| gama f → ~ ascendenta, dèscendenta loc nom f → ~ de cinq, de siéx, de sèpt sons loc nom f → chantar la ~ loc v | gamme f ; plain-chant loc nom m → gamme ascendante, descendante loc nom f → gamme de cinq, de six, de sept sons loc nom f → chanter la gamme loc v, var. chantàr la ~ loc v (AO) | Chenâl / Vôterin 1997 Stich 2003 Govèrt 2003[1] Verèt 2023 |
| genro m | genre m, var. janro m (francèyâjo) | Chenâl / Vôterin 1997 Stich 2003 Govèrt 2003[1] Fâvro / Stich 2005[2] Verèt 2023 |
| grata-grouen m (Chènâs) | harmonica m (à bouche) | Verèt 2023 |
| grincena f (AO) | crécelle f | Chenâl / Vôterin 1997 |
| gringèt m (AO) | crécelle f | Chenâl / Vôterin 1997 Vôterin 2019 |
| guimbârda f | guimbarde f (instrument de musique) ; refrain monotone loc nom m, étot : rima f (Arbanês), ressèta f (Savoyârd pas nèt) | Chenâl / Vôterin 1997 Stich 2003 Govèrt 2003[1] Verèt 2023 |
| guitârra f → guitarristo m, guitarrista f | guitare f → guitariste m / f | coment lo vâldoten « guitarra » f Chenâl / Vôterin 1997 Stich 2003 Govèrt 2003[1] Fâvro / Stich 2005[2] Verèt 2023 |
| gzilofono m | xylophone m | Govèrt 2003[1] |
| harmonica m | harmonica m | Verèt 2023 |
| harmonion m → (‘n) ~ a doux cllaviérs loc nom m → (les) bâsses de l’~ loc nom fpl → menar de l’~ loc v → les pèdâles fant alar lo sofllèt de l’~ loc-frâsa → (los) règistros de l’~ loc nom mpl | harmonium m, var. harmoniomo m (Arbanês, Arvelâr, Regniér) → (un) harmonium à deux claviers loc nom m, var. (un) ~ a doux claviérs loc nom m (AO) → (les) basses de l’harmonium loc nom fpl → jouer de l’harmonium loc v, var. jouyér de l’~ loc v (AO) → les pédales actionnent la soufflerie de l’harmonium loc-frâsa, var. les pèdâles fant alàr lo soflèt de l’~ loc-frâsa (AO) → (les) registres de l’harmonium loc nom mpl, var. (les) règistros de l’~ loc nom mpl (AO) | Chenâl / Vôterin 1997 Govèrt 2003[1] Verèt 2023 |
| hârpa f → harpisto m, harpista f | harpe f (instrument de musique) → harpiste m / f, qui joue de la harpe loc-frâsa | Stich 2003 Govèrt 2003[1] Fâvro / Stich 2005[2] Verèt 2023 |
| hôtbouès m → hôtboyisto m, hôtboyista f | hautbois m (instrument de musique) → hautboïste m / f, qui joue du hautbois loc-frâsa | Stich 2003 Govèrt 2003[1] Verèt 2023 |
| lima-potes f, lima f (Arbanês) | harmonica m (à bouche), var. limma-potes f, limma f | Verèt 2023 |
| lira f → (les) côrdes de la ~ loc nom fpl → sonar la ~ loc v | lyre f, var. léra f (AO, Blês) → (les) cordes de la lyre loc nom fpl, var. (les) côrdes de la léra loc nom fpl (AO) → jouer de la lyre loc v, var. sonàr la léra loc v (AO) | Chenâl / Vôterin 1997 Stich 2003 Govèrt 2003[1] Verèt 2023 |
| luto m | luth m (instrument de musique) | Govèrt 2003[1] Verèt 2023 |
| mandolena f → danciér u son de la ~ loc v → sonar la ~ loc v | mandoline f, var. mandolin m (AO) → danser au son de la mandoline loc v, var. danciér u son du mandolin loc v (AO) → jouer de la mandoline loc v, var. sonàr lo mandolin loc v (AO) | Chenâl / Vôterin 1997 Govèrt 2003[1] |
| mèlodia f → mèlodico a m, mèlodica a f | mélodie f, var. mèlodie f, étot : musica f ; êr m → mélodique a env | Chenâl / Vôterin 1997 Stich 2003 Govèrt 2003[1] Verèt 2023 |
| mèlomano a m & m, mèlomana a f & f | mélomane a env & m / f | Govèrt 2003[1] |
| mètronomo m | métronome m | Govèrt 2003[1] Verèt 2023 |
| musèta f | musette f (instrument de musique à vent) | Chenâl / Vôterin 1997 Govèrt 2003[1] Verèt 2023 |
| musica f → acutar de ~ a la radiô, sus un disco loc v → avêr de gôt por la ~ loc v → betar un tèxto, na poèsia en ~ loc v → ècoula de ~ loc nom f → ècrire, composar de ~ loc v → papiér a ~ loc nom m → sentir, acutar la ~ loc v → te fôt changiér de ~ loc-frâsa | musique f ; solfège m ; instrument de musique loc nom m ; fanfare f ; groupe de musiciens loc nom m ; mélodie f ; rengaine f, var. museca f → écouter de la musique à la radio, sur un disque loc v, var. acutàr de museca a la radiô, sus un disco loc v (AO) → avoir du goût pour la musique loc v, var. avêr de gôt por la museca loc v (AO) → mettre un texte, une poésie en musique loc v, var. betàr un tèxto, una poèsia en museca loc v (AO) → école de musique loc nom f, var. ècoula de museca loc nom m (AO) → écrire, composer de la musique loc v, var. ècrire, composàr de museca loc v (AO) → partition musicale loc nom f, var. papiér a museca loc nom m (AO, Arvelâr) → entendre, écouter de la musique loc v, var. sentir, acutàr la museca loc v (AO) → tu dois changer de musique, c’est-à-dire parler d’autres choses loc-frâsa, var. te fôt changiér de museca loc-frâsa (AO) | Chenâl / Vôterin 1997 Stich 2003 Govèrt 2003[1] Fâvro / Stich 2005[2] Verèt 2023 |
| music’a gola loc nom f (Regniér, Macôt, Bèlavâl, Sassèl, Los Velârs) | harmonica m (à bouche), var. music’a gœla loc nom f | Verèt 2023 |
| music’a grouen loc nom f (Arbanês, Alê, Entremont) | harmonica m (à bouche) | Verèt 2023 |
| musicâl a m, musicâla a f → ârt ~ loc nom m → avêr l’orelye ~ loc v → comèdia ~ loc nom f → composicion ~ loc nom f → èchiéla ~ loc nom f → entèrvalo ~ loc nom m → ôvra ~ loc nom f → son ~ loc nom m → velyê ~ loc nom f | musical, mélodieux a m, musicale, mélodieuse a f, var. musicâlo a m (Arbanês) → art musical loc nom m → avoir l’oreille musicale, apte à saisir les sons et leurs combinaisons loc v, var. avêr lo bouégno ~ loc v (AO) → comédie musicale loc nom f → composition musicale loc nom f, var. composecion ~ loc nom f (AO) → échelle musicale loc nom f → intervalle musical loc nom m, var. entèrvala ~ loc nom f (AO) → œuvre musicale loc nom f, var. œvra ~ loc nom f (AO) → son musical loc nom m → soirée musicale loc nom f | Chenâl / Vôterin 1997 Verèt 2023 |
| nota f → ~ hiôta, bâssa loc nom f → ~ justa, fôssa loc nom f → notes cllâres, tristes loc nom fpl → (les) notes de la gama loc nom fpl → notes naturâles loc nom fpl → balyér la ~ loc v → durâ d’una ~ loc nom f → (l’)èchiéla de les notes loc nom f → la place de les notes sus la portâ, endiquent l’hôtior des sons loc-frâsa → los noms de les notes : do, rè, mi, fa, sol, la, si loc-frâsa → pas savêr na nota de musica loc v → savêr liére les notes loc v → notar v | note f (de musique) → note haute, basse loc nom f, var. ~ hôta, bâssa loc nom f (AO) → note juste, fausse loc nom f → notes claires, tristes loc nom fpl, var. notes cllàres, tristes loc nom fpl (AO) → (les) notes de la gamme loc nom fpl → notes naturelles loc nom fpl, var. notes naturèles loc nom fpl → donner la note tonique, le ton d’un morceau à celui qui va le jouer, le chanter loc v → durée d’une note loc nom f, var. durâda d’una ~ loc nom f (AO) → (l’)échelle des notes loc nom f, var. (l’)èchiéla des notes loc nom f (AO) → la place des notes sur la portée, exprimant la hauteur des sons loc-frâsa, var. la place des notes sus la portâda, endequent l’hôtior des sons loc-frâsa (AO) → les noms des notes : do, ré, mi, fa, sol, la, si loc-frâsa, var. les noms des notes : do, rè, mi, fa, sol, la, si loc-frâsa (AO) → ne pas savoir une note de musique loc v, var. pas savêr una nota de museca loc v (AO) → savoir lire les notes loc v → noter v, écrire de la musique loc v, var. notàr v (AO) | Chenâl / Vôterin 1997 Stich 2003 Govèrt 2003[1] Fâvro / Stich 2005[2] Verèt 2023 |
| octava f → ~ de la féta loc nom f | octave f (de fête, de musique), var. ôctava f (AO) → octave de la fête loc nom f, var. ôctava de la féta loc nom f (AO) | Chenâl / Vôterin 1997 Govèrt 2003[1] Verèt 2023 |
| ôditorion m | auditorium m, étot : sâla de les fétes loc nom f | Govèrt 2003[1] |
| opèra m → ~-boufa m → ~-comica m → ~ de Mozârt, de Vèrdi loc nom m → ~ lirico loc nom m → alar a l’~ loc v → balarina d’~ loc nom f → chantor d’~ loc nom m, chantosa d’~ loc nom f → grant-~ m → (na) piéce d’~ loc nom f | opéra m (lieu et composition musicale), var. opèrâ m → opéra bouffe loc nom m → opéra-comique m, drame lyrique m (généralement sans récitatif), var. opèrâ-comeca m (AO) → opéra de Mozart, de Verdi loc nom m → opéra lyrique loc nom m → aller à l’opéra loc v, var. alàr a l’opèrâ loc v (AO) → danseuse d’opéra loc nom f → chanteur d’opéra loc nom m, chanteuse d’opéra loc nom f, var. chantœr d’opèrâ loc nom m, chantœsa d’opèrâ loc nom f (AO) → grand opéra loc nom m → (une) pièce d’opéra loc nom f, var. (una) piéce d’opèrâ loc nom f (AO) | Chenâl / Vôterin 1997 Stich 2003 Govèrt 2003[1] Verèt 2023 ORB 4.9.18 |
| opèrèta f | opérette f | Govèrt 2003[1] Verèt 2023 |
| ordon m (Arvelâr) | portée musicale loc nom f | Stich 2003 Verèt 2023 |
| ôrga f → ôrgues fpl → (les) ~ d’un’égllése loc nom fpl → ~ èlèctriques loc nom fpl → (los) cllaviérs de les ~ loc nom mpl → fâre alar les ~ loc v → fâre sonar les ~ a ‘n entèrrament loc v → (los) juès de les ~ loc nom mpl → (les) piones de les ~ loc nom fpl → (los) registros de les ~ loc nom mpl → (lo) sofllèt de les ~ loc nom m → sonar les ~ a grant-mèssa loc v → (los) tubos de les ~ loc nom mpl → organisto m, organista f | orgue m, var. ôrgo m (Arbanês, Vâls) → orgue m, orgues fpl → (l’)orgue d’une église loc nom m, var. (les) ~ d’una égllése loc nom fpl (AO) → orgue électrique loc nom m → (les) claviers d’orgue loc nom mpl, var. (les) claviérs des ~ loc nom mpl (AO) → jouer des orgues loc v, var. fére alàr les ~ loc v (AO) → faire sonner l’orgue à une messe de funérailles loc v, var. fére sonàr les ~ a un entèrrament loc v (AO) → (les) jeux d’orgue loc nom mpl, var. (les) juès des ~ loc nom mpl (AO) → (les) pédales d’orgue loc nom mpl, var. (les) piagnes des ~ loc nom fpl (AO) → (les) registres d’orgue loc nom mpl, var. (les) registros des ~ loc nom mpl (AO) → (le) soufflet de l’orgue loc nom m, var. (lo) soflèt des ~ loc nom m (AO) → sonner l’orgue à grand-messe loc v, var. sonàr les ~ a grant-mèssa loc v (AO) → (les) tuyaux d’orgue loc nom mpl, var. (les) tubos des ~ loc nom mpl (AO) → organiste m / f, joueur d’orgue loc nom m, joueuse d’orgue loc nom f, étot : rli que tint l’ôrgo loc nom m (Arbanês) | Chenâl / Vôterin 1997 Stich 2003 Govèrt 2003[1] Verèt 2023 |
| organin m (AO) → ~ cromateco loc nom m → (les) ~s loc nom mpl → jouyor, jouyœr d’~ loc nom m → sonàr l’~ loc v | accordéon m, étot : clavacin m (Cogne) → accordéon chromatique loc nom m → (l’)accordéon m → accordéoniste m / f, joueur d’accordéon loc nom m, joueuse d’accordéon loc nom f → jouer de l’accordéon loc v | Chenâl / Vôterin 1997 |
| orquèstro m → ~ de dance loc nom m → ~ sinfonico loc nom m → composicion por ~ loc nom f → mêtro d’~ loc nom m, mêtra d’~ loc nom f → orquèstracion f → orquèstrar v | orchestre m, var. orquèstra f (AO) → orchestre de danse loc nom m, var. orquèstra de dance loc nom f (AO) → orchestre symphonique loc nom m, var. orquèstra sinfonica loc nom f (AO) → composition pour orchestre loc nom f, var. composecion por orquèstra loc nom f (AO) → chef d’orchestre loc nom m, cheffe d’orchestre loc nom f, var. mêtre d’orquèstra loc nom m, mêtrèssa d’orquèstra loc nom f (AO), mêtre d’~ loc nom m → orchestration f → orchestrer v, var. orquèstràr v (AO) | Chenâl / Vôterin 1997 Govèrt 2003[1] Fâvro / Stich 2005[2] Verèt 2023 |
| particion f → ~ d’orquèstro, d’opèra loc nom f | partition f (musicale), étot : papiér a musica loc nom m → partition d’orchestre, d’opéra loc nom f, var. ~ d’orquèstra, d’opèrâ loc nom f (AO) | Chenâl / Vôterin 1997 Govèrt 2003[1] Verèt 2023 |
| pèrcussions fpl | percussions fpl | Govèrt 2003[1] |
| piano m → ~ a cova loc nom m → ~ a manelye loc nom m → ~ de concèrt loc nom m → acordar un ~ loc v → sonar lo ~ loc v → pianisto m, pianista f | piano m → piano à queue loc nom m, var. ~ a coa loc nom m (AO) → piano mécanique loc nom m → piano de concert loc nom m → accorder un piano loc v, var. acordàr un ~ loc v (AO) → jouer du piano loc v, var. sonàr lo ~ loc v (AO) → pianiste m / f | Chenâl / Vôterin 1997 Govèrt 2003[1] Fâvro / Stich 2005[2] Verèt 2023 |
| piôrna f (Chambèri, Arbanês) | cornet m, petite trompe rustique (en écorce de noisetier...) loc nom f (instrument de musique) ; cornemuse f (Arbanês), var. piœrna f | Verèt 2023 |
| pipél m | pipeau m, var. pipô m | Govèrt 2003[1] Verèt 2023 |
| plats mpl (AO) | cymbales fpl | Chenâl / Vôterin 1997 |
| polifonico a m, polifonica a f | polyphonique a env | Govèrt 2003[1] |
| pope f | pop f | Govèrt 2003[1] |
| portâ f | portée f (de musique), var. ~, portâda f (AO), étot : ordon m (Arvelâr) | Chenâl / Vôterin 1997 Stich 2003 Govèrt 2003[1] Verèt 2023 |
| prèludo m | prélude m | Govèrt 2003[1] |
| protagonisto m, protagonista f | protagoniste m / f ; personnage important loc nom m (chanteur), var. protagonista m (AO) | Chenâl / Vôterin 1997 Govèrt 2003[1] Verèt 2023 |
| quésse f → (la) ~ de les ôrgues loc nom f → (la) ~ du piano loc nom f → grôssa ~ loc nom f | caisse f (Musica), var. quéssa f → (la) caisse de l’orgue loc nom f, var. (la) ~ des ôrgues loc nom f (AO) → (la) caisse du piano loc nom f → grosse caisse loc nom f ; gros tambour loc nom m | Chenâl / Vôterin 1997 Stich 2003 Govèrt 2003[1] Fâvro / Stich 2005[2] Verèt 2023 |
| quinquèrna f (VD, Tonon, Sassèl) | cornemuse f ; vielle f, orgue de Barbarie loc nom m (VD) | Govèrt 2003[1] Verèt 2023 |
| râcllèta f (AO) | crécelle f, var. râlyèta f (Arbèrtvela, Biôfôrt, Confllens, La Couta-d’Èma, Macôt, Savoyârd pas nèt), râclèta f, étot : risca f (Gabi), grincena f, cressèla f, tènèbros mpl, gringèt m | Chenâl / Vôterin 1997 Stich 2003 Govèrt 2003[1] Vôterin 2019 Verèt 2023 |
| raganèla f | crécelle f | Govèrt 2003[1] |
| râp’a grouen loc nom f (Fôcegni, Arbanês, Èneci, Chavanôd) | harmonica m (à bouche) | Verèt 2023 |
| rape m | rap m | Govèrt 2003[1] |
| ressèta f (Savoyârd pas nèt) | guimbarde f (instrument de musique) ; refrain monotone loc nom m, var. rèsseta f | Verèt 2023 |
| risca f (Gabi) | crécelle f | Chenâl / Vôterin 1997 |
| sâla de les fétes loc nom f | salle des fêtes loc nom f, auditorium m, var. sâla des fétes loc nom f | Verèt 2023 |
| sublèt m → ~ de bouesc que fant los megnâts loc nom m → (lo) ~ des vâlèts de vela loc nom m → (los) grants-~s mpl | sifflet m, var. subllèt m → sifflet en bois que fabriquent les enfants loc nom m, var. ~ de bouesc que fant les menâts loc nom m (AO) → (le) sifflet des sergents de ville loc nom m → (les) orgues fpl, (les) grandes orgues loc nom fpl, var. (lo) grant-~ m | Chenâl / Vôterin 1997 Stich 2003 Verèt 2023 |
| tènèbros mpl (AO) | crécelle f, var. tènèbro f (Brenins, Alevârd), tènèbra f (Cordon), tombra f (Los Velârs) | Chenâl / Vôterin 1997 Stich 2003 Verèt 2023 |
| touba m | cor des Alpes loc nom m | Verèt 2023 |
| violon a grouen loc nom m (Corzelyes) | harmonica m (à bouche) | Verèt 2023 |
| viôrga f | orgue de Barbarie loc nom m, musique désagréable loc nom f, var. ~, viôrba f (Arbanês), viôrna f, étot : ôrgo de Barbarie loc nom m (Vâls) | Stich 2003 Govèrt 2003[1] Verèt 2023 |
| vioula f | alto m ; accordéon m, viole f ; vielle f | Chenâl / Vôterin 1997 Stich 2003 Govèrt 2003[1] Fâvro / Stich 2005[2] Verèt 2023 |
Rèferences
[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 (fr) Gzaviér Govèrt, Lexique onomasiologique des néologismes et des termes spécialisés du francoprovençal, dedens Dictionnaire francoprovençal-français et français-francoprovençal per Domenico Stich, Tonon, Le Carré, 2003, pp. 421-464.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 (fr) Alen Fâvro, Domenico Stich, Diccionèro de fata savoyârd-francês, francês-savoyârd, Fouènant, Yoran Embanner, 2005.