Éde:Néologismos : Lètres
Aparence
| Cela pâge est ècrita en arpetan supradialèctâl / ORB lârge. |
Vê-que na lista de novèlologismos sus les lètres en ORB :
Lègenda
[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]- Los mots en orange sont de corrèccions, prècisions, raponses, variantes ou ben agrantissements.
- Los mots en vèrd sont de proposicions.
- Los mots marcâs d’un’ètêlèta* sont de fôrmes en atendent que meritont pôt-étre na corrèccion que vindrat ples târd.
Abrèviacions
[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]FR (Fribôrg), VD (Payis de Vôd), GE (Geneva), NE (Nôchâtél), VS (Valês), AO (Vâl d’Aoûta), Ly (Liyon), SE (Sant-Etiève), VdG (Vâr-de-Giér).
Lista
[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]| Arpetan | Francês | Sôrsa |
|---|---|---|
| afabulacion f → afabular v (Arbanês) | fabulation f (Arbanês) ; affabulation f, trame d’une œuvre d’imagination loc nom f (AO, Los Velârs) → fabuler v | Vôterin 2019 Verèt 2023 |
| alègoria f → alègorico a m, alègorica a f | allégorie f → allégorique a env | Chenâl / Vôterin 1997 Govèrt 2003[1] |
| alèxandrin m → alèxandrin a m, alèxandrina a f | alexandrin m → alexandrin a m, alexandrine a f | Chenâl / Vôterin 1997 Govèrt 2003[1] |
| anafora f | anaphore f | Govèrt 2003[1] Verèt 2023 |
| anonimo a m & m, anonima a f & f → l’ôtor de cél lévro est ~ loc-frâsa → anonimat m | anonyme a env & m / f, étot : sen nom loc a env, qu’on cognêt pas lo nom loc-frâsa, qu’at pas lèssiê son nom loc-frâsa, qu’at pas betâ son nom loc-frâsa → l’auteur de ce livre est anonyme loc-frâsa, var. l’ôtœr de cél lévro ‘l est ~ loc-frâsa (AO) → anonymat m | Chenâl / Vôterin 1997 Govèrt 2003[1] Verèt 2023 |
| anotacion f → petiôta ~ loc nom f | annotation f, étot : nota f → notule f | Chenâl / Vôterin 1997 Verèt 2023 |
| antologia f → bocon d’~ loc nom m | anthologie f, florilège m, var. antologie f → recueil d’anthologie, recueil de morceaux choisis loc nom m, var. bocon d’antologie loc nom m (AO) | Govèrt 2003[1] Vôterin 2019 |
| apologia f → fâre l’~ de quârqu’un loc v → apologisto m, apologista f | apologie f, éloge m, glorification f, var. apologie f → faire l’apologie de quelqu’un loc v, var. fére l’apologie de quârqu’un loc v (AO) → apologiste m / f | Chenâl / Vôterin 1997 Govèrt 2003[1] Verèt 2023 |
| apologico a m, apologica a f → discors ~ loc nom m | apologique a env, apologétique a env → discours apologique, élogieux loc nom m | Chenâl / Vôterin 1997 Verèt 2023 |
| avant-gardisto a m & m, avant-gardista a f & f → avant-gârda f | avant-gardiste a env & m / f → avant-garde f | Chenâl / Vôterin 1997 Govèrt 2003[1] Verèt 2023 |
| benda-dèssinâ loc nom f | bande dessinée loc nom f, var. banda-dèssinâ f, étot : lévro en émâges loc nom m (Lo Velâr), lévro d’émâges loc nom m (Arbanês) | Govèrt 2003[1] Fâvro / Stich 2005[2] Verèt 2023 |
| bibliografia f → consurtar la ~ loc v → bibliografico a m, bibliografica a f → bibliografo m, bibliografa f | bibliographie f, var. bibliografie f → consulter la bibliographie loc v, var. consurtàr la bibliografie loc v (AO) → bibliographique a env → bibliographe m / f | Chenâl / Vôterin 1997 Govèrt 2003[1] Verèt 2023 |
| biografia f → biografico a m, biografica a f → biografo m, biografa f | biographie f, var. biografie f → biographique a env → biographe m / f | Chenâl / Vôterin 1997 Govèrt 2003[1] Verèt 2023 |
| brenlo m (Arbanês) | prosodie f, métrique f | Verèt 2023 |
| brochiura f | brochure f | Chenâl / Vôterin 1997 Govèrt 2003[1] Verèt 2023 |
| cambâjo m | enjambement m, var. gambâjo m (AO) | Govèrt 2003[1] |
| cèsura f | césure f | Govèrt 2003[1] |
| chèf-d’ôvra m | chef-d’œuvre m, étot : mèrvelye f | Chenâl / Vôterin 1997 Govèrt 2003[1] Fâvro / Stich 2005[2] Verèt 2023 |
| cllassico a m, cllassica a f → lévro, ôtor ~ loc nom m → classeco a m, classeca a f (AO) →cllassico m | classique a env, var. classeco a m (AO), classico a m → livre, auteur classique loc nom m, var. lévro, ôtœr ~, classeco loc nom m (AO) → classique a env → classique m, var. classeco m (AO), classico m | Chenâl / Vôterin 1997 Govèrt 2003[1] Fâvro / Stich 2005[2] Verèt 2023 |
| contio m → ~-corbo loc nom m → ~s d’antan, de dens lo temps loc nom mpl → ~s por rire, recafar loc nom mpl → arrengiér un ~ loc v → (un) brâvo, crouyo, bôrt ~ loc nom m → dére, fâre de ~s loc v → dére lo ~ de... loc v → envencionar, enventar un ~ loc v → je tè fé pués lo ~ loc-frâsa → (un) long ~ loc nom m → pas fâre tant de ~s loc v → contion m | conte m, récit (imaginaire) (loc nom) m, fable f, histoire f, légende f, var. conta f (AO, Tignes, Lo Bôrg, Fontcuvèrta, Macôt), contia f (Savouè), contiœ m (Montègni), conto m → histoire tordue loc nom f, mensonge m, connerie f → histoires d’autrefois, vieilles histoires loc nom fpl, var. contes de d’ôtros côps loc nom fpl (AO) → histoires pour rire loc nom fpl, var. contes por rire loc nom fpl (AO) → arranger une histoire loc v, var. arrengiér una conta loc v (AO) → (une) belle, vilaine histoire loc nom f, var. (una) genta, bœrta conta loc nom f (AO) → dire, faire, raconter des histoires loc v, var. dére, fére de contes loc v (AO) → dire l’histoire de... loc v, var. dére la conta de... loc v (AO) → inventer une histoire loc v, var. enventàr una conta loc v (AO) → je te raconterai loc v, var. je tè féyo pués la conta loc-frâsa (AO) → (une) longue histoire loc nom f, var. (una) longe conta loc nom f (AO) → ne pas faire tant d’histoires loc v, trancher net, couper court loc v, var. pas fére tant de contes loc v (AO) → petit conte loc nom m | Chenâl / Vôterin 1997 Stich 2003 Govèrt 2003[1] Fâvro / Stich 2005[2] Verèt 2023 |
| cronica f → (la) ~ du jorn loc nom f → (la) ~ politica loc nom f → ~ scandalosa, mondèna loc nom f → ~ téâtrâla, comèrciâla, endustriâla, agricola loc nom f → fâre la ~ d’un procès loc v → (les) vielyes croniques loc nom fpl → croniquior m, croniquiosa f | chronique f, étot : rècit m → (la) chronique du jour, d’actualité loc nom f → (la) chronique politique loc nom f, var. (la) ~ poleteca loc nom f (AO) → chronique scandaleuse, mondaine loc nom f → chronique théâtrale, commerciale, industrielle, agricole loc nom f, var. ~ téâtrâla, comèrciâla, endustrièla, agricola loc nom f (AO) → faire la chronique d’un procès loc v, var. fére la ~ d’un procès loc v (AO) → (les) anciennes chroniques loc nom fpl → chroniqueur m, chroniqueuse f, var. cronicor, cronicœr m | Chenâl / Vôterin 1997 Govèrt 2003[1] Verèt 2023 |
| cuelyèta f (Arbanês) | recueil m (de poèmes, de textes...), florilège m, anthologie f | Verèt 2023 |
| cuvèrta de lévro loc nom f | couverture de livre loc nom f, var. crevèta de lévro loc nom f (Los Avanchiérs, Cordon, Le Crét-Volant, L’Agiéta, Megéva, Bèlacomba, Sassèl, Bônavâl, Los Velârs, Arbanês, Les Contamenes, Èneci, La Comba), cruvèta de lévro loc nom f (Arbanês, Marlens, Chamôni), quervèta de lévro loc nom f (Fôcegni, Regniér), crevèrta de lévro loc nom f (Macôt, Arê), curvèta de lévro loc nom f (Bônavela, Blês), crévèrta de lévro loc nom f (Bèssans), crevièrta de lévro loc nom f (Bèlavâl), curvèrta de lévro loc nom f (Morzena), cuvèrte de lévro loc nom f (Arvelâr), cuvèrtura de lévro loc nom f (Ès), cuvèrtuèra de lévro loc nom f (Belyèma), cuvrèta de lévro loc nom f (Torens), étot : flôrra de lévro loc nom f (AO) | Stich 2003 Govèrt 2003[1] Fâvro / Stich 2005[2] Verèt 2023 |
| dènuance f | dénouement m, var. dènuança f | Govèrt 2003[1] |
| dèscripcion f → ~ anatomica, scientifica, geografica, toponimica, topografica loc nom f → ~ litèrèra loc nom f → sos ècrits sont rechos de ~s loc-frâsa | description f → description anatomique, scientifique, géographique, toponymique, topographique loc nom f, var. ~ anatomica, scientifica, scientefeca, geografica, toponimica, topografica loc nom f (AO) → description littéraire loc nom f → ses écrits sont riches en descriptions loc-frâsa, var. ses ècrits sont rechos de ~s loc-frâsa (AO) | Chenâl / Vôterin 1997 Stich 2003 Govèrt 2003[1] Verèt 2023 |
| dèscriptif a m, dèscriptiva a f → genro ~ loc nom m → lévro ~ loc nom m → (de) poèmos ~s loc nom mpl → poèsia ~ loc nom f | descriptif a m, descriptive a f, var. dèscriptifo a m (Arbanês) → genre descriptif loc nom m, var. janro ~ loc nom m (AO) → livre descriptif loc nom m → (des) poèmes descriptifs loc nom mpl → poésie descriptive loc nom mpl | Chenâl / Vôterin 1997 Verèt 2023 |
| dialogar v → ~ un roman por lo portar sus la scèna, por nen fâre un filmo loc v | dialoguer v, mettre en dialogue loc v, var. dialogàr v (AO) → dialoguer un roman pour le porter sur la scène, sur l’écran loc v, var. dialogàr un roman por lo portàr sus la scèna, por nen fére un filmo loc v (AO) | Chenâl / Vôterin 1997 Verèt 2023 |
| dialogo m → ~ de Platon loc nom m → (l’)ârt du ~ loc nom m → cél ~ manque de veretât loc-frâsa → lo ~ de cela piéce est pas brâvament souegnê loc-frâsa | dialogue m → dialogue de Platon loc nom m, var. ~ de Pllaton loc nom m → (l’)art du dialogue loc nom m → ce dialogue manque de vérité loc-frâsa → le dialogue de cette pièce n’est pas très soigné loc-frâsa, var. lo ~ de ceta piéce ‘l est pas gouéro souegnê loc-frâsa (AO) | Chenâl / Vôterin 1997 Govèrt 2003[1] Verèt 2023 |
| distico m → distico a m, distica a f | distique m → distique a env | Govèrt 2003[1] Verèt 2023 |
| dramaturgo m, dramaturga f → dramaturjo m, dramaturja f (Arbanês) → dramaturgia f → dramaturgico a m, dramaturgica a f | dramaturge m / f, var. dramaturjo m (Arbanês) → dramaturge m / f → dramaturgie f, var. dramaturgie f → dramaturgique a env | Govèrt 2003[1] Verèt 2023 |
| ècriven m → ~ de l’ombra loc nom m → (‘n) ~ renomâ, cognu, ben cognu, de quatro sous loc nom m → ~ romantico, modèrno loc nom m → cél lévro pôrte la signatura d’un famox ~ loc-frâsa → (na) fèna ~ loc nom f → metiér d’~ loc nom f → (la) portâ de l’~ loc nom f → (lo) premiér, dèrriér lévro d’un ~ loc nom m → (lo) publico de l’~ loc nom m → vocacion d’~ loc nom f | écrivain m → nègre m → (un) écrivain renommé, connu, célèbre, de peu de valeur loc nom m, var. (un) ~ renomâ, cognu, cèlèbro, de quatro sous loc nom m (AO) → écrivain romantique, moderne loc nom m → ce livre porte la signature d’un fameux écriven loc-frâsa, var. cél lévro pôrte la segnatura d’un famœx ~ loc-frâsa (AO) → (une) femme écrivain loc nom f, (une) écrivaine (loc nom) f, var. (una) fèna ~ loc nom f (AO) → métier d’écrivain loc nom m → (l’)influence de l’écrivain loc nom f, var. (l’)enfluence de l’~ loc nom f (AO) → (le) premier, dernier livre d’un écrivain loc nom m → (le) public de l’écrivain loc nom m, var. (lo) publeco de l’~ loc nom m (AO) → vocation d’écrivain loc nom f | Chenâl / Vôterin 1997 Stich 2003 Govèrt 2003[1] Fâvro / Stich 2005[2] Verèt 2023 |
| èdicion f → ~ a bon marchiê, a terâjo limitâ loc nom f → ~ avouéc téta de lévro, notes de X... loc nom f → ~ corrècta, fôtiva loc nom f → ~ critica loc nom f → ~ de fata loc nom f → ~ dèfenitiva, èpouesiêe loc nom f → (l’)~ d’un viely manuscrit loc nom f → ~ defôr comèrço loc nom f → ~ ilustrâye, limitâye loc nom f → ~ postuma loc nom f → ~ reviua et corregiêe loc nom f → cél lévro at ja avu quatros ~s en pouent de temps loc-frâsa → comparar na vielye ~ avouéc lo manuscrit loc v → l’~ de cél tèxto lui at côtâ brâvament de rechèrches loc-frâsa → mêson, sociètât d’~ loc nom f → novèl’~ loc nom f | édition f → édition à bon marché, à tirage restreint loc nom f, var. ~ a bon marchiê, a terâjo lemitâ, limitâ loc nom f (AO) → édition avec préface, notes de X... loc nom f, var. ~ avouéc prèface, notes de X... loc nom f (AO) → édition correcte, fautive loc nom f → édition critique loc nom f, var. ~ creteca loc nom f (AO) → édition de poche loc nom f, var. ~ de cafa loc nom f (Ly, En), ~ de faca loc nom f (Ly, Dârfénât), ~ de tâca loc nom f, étot : ~ format secoche loc nom f (AO) → édition définitive, épuisée loc nom f, var. ~ dèfenitiva, èpouesiêye loc nom f (AO) → (l’)édition d’un ancien manuscrit loc nom f → édition hors commerce loc nom f, var. ~ fôra comèrço loc nom f (AO) → édition illustrée, limitée loc nom f, var. ~ ilustrâye, lemitâye, limitâye loc nom f (AO) → édition posthume loc nom f → édition revue et corrigée loc nom f, var. ~ revua et corregiêye loc nom f (AO) → ce livre a déjà connu quatre éditions dans un très bref espace de temps loc-frâsa, var. cél lévro ‘l at ja avu quatros ~s en poca temps loc-frâsa (AO) → comparer une ancienne édition avec le manuscrit loc v, var. comparàr una vielye ~ avouéc lo manuscrit loc v (AO) → l’édition de ce texte lui a coûté de nombreuses recherches loc-frâsa, var. l’~ de cél tèxto ‘l at côtâ-lui brâvament de rechèrches loc-frâsa (AO) → maison, société d’édition loc nom f → nouvelle édition loc nom f, var. novèla ~ loc nom f (AO) | Chenâl / Vôterin 1997 Govèrt 2003[1] Verèt 2023 |
| èditar v → ~ un viely manuscrit loc v → cél lévro est p’oncor étâ èditâ loc-frâsa → los lévros que s’èditont tôs los ans loc-frâsa → nion lo vôt ~ loc-frâsa | éditer v, var. èditàr v (AO) → éditer un manuscrit ancien loc v, var. èditàr un viely manuscrit loc v (AO) → ce livre n’a pas encore été édité loc-frâsa, var. cél lévro ‘l est p’oncor étâ èditâ loc-frâsa (AO) → les livres qui s’éditent toutes les années, chaque année loc-frâsa, var. les lévros que s’èditont tuéts les ans loc-frâsa (AO) → personne ne veut l’éditer loc-frâsa, var. nion vôt lo èditàr loc-frâsa (AO) | Chenâl / Vôterin 1997 Fâvro / Stich 2005[2] Verèt 2023 |
| èditor m, èditosa f → lo nom de cél ~ est renomâ loc-frâsa → notes de l’~ loc nom fpl → l’Emprimerie M... est l’èditosa de cél diccionèro loc-frâsa | éditeur m, éditrice f, var. èditrice f (AO), èditœr m → le nom de cet éditeur est renommé loc-frâsa, var. lo nom de cét èditœr ‘l est renomâ loc-frâsa (AO) → notes de l’éditeur loc nom fpl, var. notes de l’èditœr loc nom fpl (AO) → l’Imprimerie M... est l’éditrice de ce dictionnaire loc-frâsa, var. l’Emprimerie M... ‘l est l’èditrice de cél diccionèro loc-frâsa (AO) | Chenâl / Vôterin 1997 Stich 2003 Verèt 2023 |
| èglloga f | églogue f, var. ègloga f | Govèrt 2003[1] |
| ègzèrgo m | exergue m | Govèrt 2003[1] |
| èlègia f → (les) èlègies de Catulo, de Propèrcio loc nom fpl | élégie f, var. èlègie f → (les) élégies de Catulle, de Properce loc nom fpl | Chenâl / Vôterin 1997 Govèrt 2003[1] |
| encafâblo m | livre de poche loc nom m, var. encafâbllo m | Govèrt 2003[1] |
| encicllopèdia f → encicllopèdico a m, encicllopèdica a f | encyclopédie f, var. enciclopèdia, encicllopèdie, enciclopèdie f → encyclopédique a env, var. enciclopèdico a m | Chenâl / Vôterin 1997 Govèrt 2003[1] Verèt 2023 |
| enfatâblo m | livre de poche loc nom m, var. enfatâbllo m, étot : encafâblo m | Govèrt 2003[1] |
| enluminura f | enluminure f | Govèrt 2003[1] |
| èpico a m, èpica a f → poèmo ~ loc nom m → (un) poèto ~ loc nom m → èpeco a m, èpeca a f (AO) | épique a env, héroïque a env, var. èpeco a m (AO) → poème épique loc nom m, var. poèmo ~, èpeco loc nom m (AO) → (un) poète épique loc nom m, var. (un) poèta ~, èpeco loc nom m (AO) → épique a env | Chenâl / Vôterin 1997 Govèrt 2003[1] Vôterin 2019 Verèt 2023 |
| èpilogo m → ~ d’un roman loc nom m | épilogue m, conclusion f, dénouement m → épilogue d’un roman loc nom f | Chenâl / Vôterin 1997 Govèrt 2003[1] Verèt 2023 |
| èpistolâr a m & m, èpistolâra a f & f → èchanjo ~ loc nom m → litèratura ~ loc nom f → stilo, genro ~ loc nom m → étre en relacions èpistolâres avouéc quârqu’un loc v → èpistolèro a m & m, èpistolèra a f & f (AO) → èpistolâr m | épistolaire a env & m / f, var. èpistolèro a m & m (AO) → échange épistolaire loc nom m, var. èchanjo èpistolèro loc nom m (AO) → littérature épistolaire loc nom f, var. litèratura èpistolèra loc nom f (AO) → style, genre épistolaire loc nom m, var. stilo, janro èpistolèro loc nom m (AO) → être en relations épistolaires avec quelqu’un loc v, var. étre en relacions èpistolères avouéc quârqu’un loc v (AO) → épistolaire a env & m / f → épistolaire m, var. èpistolèro m (AO) | Chenâl / Vôterin 1997 Govèrt 2003[1] |
| èpopèye f | épopée f, var. èpopê f (Arbanês) | Govèrt 2003[1] Verèt 2023 |
| èrotismo m → èrotico a m, èrotica a f → èroteco a m, èroteca a f (AO) | érotisme m → érotique a env, var. èroteco a m (AO) → érotique a env | Chenâl / Vôterin 1997 Govèrt 2003[1] Fâvro / Stich 2005[2] Verèt 2023 |
| èssê m → èsseyisto m, èsseyista f → èssayisto m, èssayista f (Tignes) | essai m → essayiste m / f, var. èssayisto f (Tignes) → essayiste m / f | Stich 2003 Govèrt 2003[1] Verèt 2023 |
| estance f | stance f, var. estança f | Govèrt 2003[1] |
| estructuralismo m | structuralisme m | Chenâl / Vôterin 1997 Govèrt 2003[1] |
| fâbla f → racontar, contar na ~ ux megnâts loc v → fabulisto a m & m, fabulista a f & f | fable f ; invention f, histoire fausse loc nom f, récit mensonger, à base d’imagination loc nom m ; conte m ; poésie f (Sent-Martin-la-Pôrta), var. fouâbla f (Les Châls), fâblla f → raconter une fable aux enfants loc v, var. racontàr, contàr una ~ ux menâts loc v (AO) → fabuliste a env & m / f (Litèratura) | Chenâl / Vôterin 1997 Stich 2003 Govèrt 2003[1] Verèt 2023 |
| fabiôla f → contar na ~ loc v → fabiolar v | fabliau m ; petite fable loc nom f, historiette f ; conte amusant loc nom m ; baliverne f ; fabulation f, étot : afabulacion f (Arbanês), fabulacion f (Los Velârs) → en faire accroire loc v, var. contàr una ~ loc v (AO) → fabuler v, étot : afabular v (Arbanês), fabular v (Los Velârs) | Chenâl / Vôterin 1997 Stich 2003 Govèrt 2003[1] Verèt 2023 |
| fabulacion f (Los Velârs) → fabular v | fabulation f → fabuler v | Verèt 2023 |
| fantascience f | science-fiction f, var. fantasciença f | Govèrt 2003[1] |
| fantastico a m, fantastica a f → (un) contio ~ loc nom m → (un) pèrsonâjo ~ loc nom m → fantasteco a m, fantasteca a f (AO) → fantastico m | fantastique a env ; imaginaire a env, var. fantasteco a m (AO) → (une) histoire fantastique loc nom f, var. (na) conta fantasteca loc nom f (AO) → (un) personnage fantastique loc nom m, var. (un) pèrsonâjo fantasteco loc nom m (AO) → fantastique a env ; fabuleux a m, fabuleuse a f ; imaginaire a env → fantastique m, var. fantasteco m (AO) | Chenâl / Vôterin 1997 Govèrt 2003[1] Verèt 2023 |
| ficcion f → fictif a m, fictiva a f | fiction f, étot : quârque-ren qu’est pas en veré loc-frâsa (Arbanês) → fictif a m, fictive a f, var. fictifo a m (Arbanês), étot : pas en veré loc adv (Arbanês) | Govèrt 2003[1] Verèt 2023 |
| fllorilèjo m | anthologie f, florilège m, var. florilèjo m, étot : cuelyèta f (Arbanês), antologia f | Govèrt 2003[1] Verèt 2023 |
| flôrra de lévro loc nom f (AO) → florràr un lévro loc v | couverture de livre loc nom f → couvrir un livre loc v | Chenâl / Vôterin 1997 |
| genro m → ~ cllassico, romantico, dramatico, comico loc nom m → cél ècriven est fôrt dens son ~ loc-frâsa | genre m, var. janro m (francèyâjo) → genre classique, romantique, dramatique, comique loc nom f, var. janro classico, classeco, romantico, romanteco, dramateco, comeco loc nom m (AO) → cet écrivain est fort dans son genre loc-frâsa, var. cét ècriven ‘l est fôrt dens son janro loc-frâsa (AO) | Chenâl / Vôterin 1997 Stich 2003 Govèrt 2003[1] Fâvro / Stich 2005[2] Verèt 2023 |
| hagiografia f | hagiographie f, var. hagiografie f | Chenâl / Vôterin 1997 Govèrt 2003[1] |
| hèmistico m | hémistiche m | Govèrt 2003[1] |
| hiato m | hiatus m, var. hience, hiença f | Govèrt 2003[1] |
| humanismo m → humanisto a m & m, humanista a f & f | humanisme m → humaniste a env & m / f | Govèrt 2003[1] Verèt 2023 |
| humorismo m → humoristo a m & m, humorista a f & f | humour m, étot : èsprit m ; blaga f ; façon de blagar loc nom f ; (les) blagues fpl → humoriste a env & m / f | Govèrt 2003[1] Verèt 2023 |
| idila f | idylle f, var. idile f | Govèrt 2003[1] Verèt 2023 |
| ilustrâ a m, ilustrâye a f → gazèta ~ loc nom f → lévro ~ avouéc gôt loc nom m | illustré a m, illustrée a f → journal illustré loc nom m, étot : ilustrâ m, jornâl ~ loc nom m → livre illustré avec goût loc nom m | Chenâl / Vôterin 1997 |
| ilustracion f → ~s a colors loc nom fpl → cél lévro contint de brâves ~s loc-frâsa → ilustrâ m → ilustrator m, ilustratosa f | illustration f → illustrations en couleurs loc nom fpl, var. ~s a colœrs loc nom fpl (AO) → ce livre contient de jolies illustrations loc-frâsa, var. cél lévro contint de gentes ~s loc-frâsa (AO) → illustré m, journal illustré loc nom m → illustrateur m, illustratrice f, var. ilustratœr m | Chenâl / Vôterin 1997 Govèrt 2003[1] Verèt 2023 |
| ilustrar v → ~ ‘n ècrit avouéc de notes loc v → ~ un lévro d’ècoula loc v | illustrer v, var. ilustràr v (AO) → illustrer un écrit avec des notes loc v, var. ilustràr un ècrit avouéc de notes loc v (AO) → illustrer un texte scolaire loc v | Chenâl / Vôterin 1997 Stich 2003 Verèt 2023 |
| inèdit m → inèdit a m, inèdita a f | inédit m → inédit a m, inédite a f, var. inèdite a f, étot : originâl a m, qu’on at jamés viu loc-frâsa | Govèrt 2003[1] |
| ironia f → dére quârque-ren avouéc, sens ~ loc v → fâre d’~ loc v → prègiér avouéc ~ loc v | ironie f, moquerie f, raillerie f, sarcasme m, var. ironie f, étot : moquerie f → dire quelque chose avec, sans ironie loc v, var. dére quârque-chousa avouéc, sensa ironie loc v (AO) → faire de l’ironie loc v, var. fére d’ironie loc v (AO) → parler avec ironie loc v | Chenâl / Vôterin 1997 Govèrt 2003[1] |
| lètra f → ~ d’amôr loc nom f → ~ de fôrma loc nom f → ~ de man loc nom f → ~ uvèrta loc nom f → a la ~ loc adv → granta ~ loc nom f → petiôta ~ loc nom f | lettre f (de l’alphabet), caractère d’écriture loc nom m → lettre d’amour loc nom f → caractère d’imprimerie loc nom m, lettre, écriture imprimée loc nom f, étot : ~ d’èstampa loc nom f (AO) → caractère manuscrit loc nom m, lettre, écriture manuscrite loc nom f → lettre ouverte loc nom f (article de journal) → à la lettre loc adv, ponctuellement adv → majuscule f, var. granda ~ loc nom f, étot : ~ majuscula loc nom f (AO) → minuscule f, var. petita ~, petiôda ~ loc nom f, étot : ~ menuscula loc nom f (AO) | Chenâl / Vôterin 1997 Stich 2003 Govèrt 2003[1] Fâvro / Stich 2005[2] Verèt 2023 |
| lètrâ a m, lètrâye a f → (‘n) homo ~ loc nom m → (lo) mondo ~ loc nom m → lètrâ m / f | lettré a m, lettrée a f → (un) homme lettré, instruit loc nom m, var. (un) homo ~ loc nom m (AO) → (le) monde lettré loc nom m → lettré m, lettrée f | Chenâl / Vôterin 1997 Verèt 2023 |
| lètres fpl → (les) ~ arpetanes loc nom fpl → (l)’ètuda de les ~ loc nom f → fâre de ~ loc v → homo de ~ loc nom m → titro en grôsses ~ loc nom m | lettres fpl (de l’alphabet) → (les) lettres arpitanes loc nom fpl → (l)’étude des lettres loc nom f, var. (l)’ètuda des ~ loc nom f (AO) → tracer, former des lettres loc v, var. fére de ~ loc v (AO) → homme de lettres loc nom m → titre en grosses lettres loc nom m | Chenâl / Vôterin 1997 Stich 2003 Govèrt 2003[1] Fâvro / Stich 2005[2] Verèt 2023 |
| lévro m → ~ d’ârt loc nom m → ~ de cusena loc nom m → ~ d’émâges, de musica, d’ècoula loc nom m → ~ de fata loc nom m → ~ de quésse loc nom m → ~ ècrit a man loc nom m → ~ emprimâ loc nom m → ~ èpouesiê loc nom m → ~ plen de fôtes loc nom m → ~ que raconte la via des sants loc nom m → ~ scolèro loc nom m → cova de ~ loc nom f → emprimar un ~ a sos frès, per lo comptio de l’ôtor loc v → fâre emprimar un ~ loc v → nombro de copies d’un ~ loc nom m → prèfaciér un ~ loc v → téta de ~ loc nom f → viely ~ loc nom m | livre m → livre d’art loc nom m → livre de cuisine loc nom m, var. ~ de cuesena loc nom m → livre d’images, de musique, d’école loc nom m, var. ~ d’émâges, de museca, d’ècoula loc nom m (AO) → livre de poche loc nom m, var. ~ de cafa loc nom m (Ly, En), ~ de faca loc nom m (Ly, Dârfénât), ~ de tâca loc nom m, étot : ~ format secoche loc nom m (AO), enfatâblo m → livre de caisse loc nom m → livre manuscrit loc nom m, var. ~ manuscrit loc nom m → livre imprimé loc nom m, étot : ~ èstampâ loc nom m (AO) → livre épuisé loc nom m → livre rempli de coquilles loc nom m → livre racontant la vie des saints loc nom m, var. ~ que raconte la via des sents loc nom m (AO) → livre scolaire loc nom m → postface f, var. coa de ~ loc nom f → imprimer un livre à ses frais, en compte d’auteur loc v, étot : èstampàr un ~ a ses frès, per lo comptio de l’ôtœr loc v (AO) → faire imprimer un livre loc v, var. fére èstampàr un ~ loc v (AO) → nombre d’exemplaires d’un livre loc nom m → préfacer un livre loc v → préface f, var. téhta de ~, tétha de ~ loc nom f, étot : prèface f → livre antique loc nom m | Chenâl / Vôterin 1997 Stich 2003 Govèrt 2003[1] Fâvro / Stich 2005[2] Vôterin 2019 Verèt 2023 |
| lirico a m, lirica a f → lirismo m | lyrique a env → lyrisme m | Govèrt 2003[1] Verèt 2023 |
| litèrâl a m, litèrâla a f → copia, transcripcion ~ loc nom f → (la) significacion ~ d’un mot loc nom f → traduccion ~ loc nom f | littéral a m, littérale a f, var. litèrâlo a m (Arbanês) → copie, transcription littérale loc nom f → (le) sens littéral d’un mot loc nom m, var. (lo) sens ~ d’una parola loc nom m (AO) → traduction littérale loc nom f | Chenâl / Vôterin 1997 |
| litèratura f → ~ d’un payis, d’un temps loc nom f → (la) ~ modèrna loc nom f → dens la ~ loc adv → fâre de ~ loc v → (les) ples brâves pâges de la ~ vâldotêna loc nom fpl → sus cél argument ègziste tota na ~ loc-frâsa → (les) tendences de la ~ loc nom fpl → litèrator m, litèratosa f | littérature f, étot : ècrits mpl → littérature d’un pays, d’une époque loc nom f, var. ~ d’un payis, d’una època loc nom f (AO) → (la) littérature moderne loc nom f → dans la littérature, en littérature loc adv → faire de la littérature loc v, var. fére de ~ loc v (AO) → (les) plus belles pages de la littérature valdôtaine loc nom fpl, var. (les) ples gentes pâges de la ~ vâldotêna loc nom fpl (AO) → il existe sur cet argument toute une littérature loc-frâsa, var. sus cét argument ègziste tota una ~ loc-frâsa (AO) → (les) tendances de la littérature loc nom fpl → littérateur m, littératrice f, homme de lettre, écrivain de métier loc nom m, var. litèratrice f (AO), litèratœr m | Chenâl / Vôterin 1997 Govèrt 2003[1] Fâvro / Stich 2005[2] Verèt 2023 |
| litèrèro a m & m, litèrèra a f & f → associacion ~ loc nom f → crèacion ~ loc nom f → histouères litèrères loc nom fpl → lengoua populèra et lengoua ~ loc nom f → ôvra ~ loc nom f → valor ~ d’un roman loc nom f | littéraire a env & m / f → association littéraire loc nom f → création littéraire loc nom f → histoires littéraires loc nom fpl → langue populaire et langue littéraire loc nom f → œuvre littéraire loc nom f, var. œvra ~ loc nom f (AO) → valeur littéraire d’un roman loc nom f, var. valœr ~ d’un roman loc nom f (AO) | Chenâl / Vôterin 1997 Govèrt 2003[1] Verèt 2023 |
| manuâl m | manuel m (livre), bouquin m, var. manuèlo m (Arbanês), manuèl m | Chenâl / Vôterin 1997 Govèrt 2003[1] Verèt 2023 |
| manuscrit m → betar de notes sus lo ~ loc v → de vielys ~s loc nom mpl → èdicion ègâla u ~ loc nom f → liére, dèchifrar un ~ loc v → manuscrit a m, manuscrita a f | manuscrit m, livre écrit à la main loc nom m → mettre des notes sur le manuscrit loc v, var. betàr de notes sus lo ~ loc v (AO) → des anciens manuscrits loc nom mpl → édition conforme au manuscrit loc nom f → lire, déchiffrer un manuscrit loc v, var. liére, dèchefràr un ~ loc v (AO) → manuscrit a m, manuscrite a f, var. manuscrite a f, étot : ècrit a la man, ècrit a man loc a m | Chenâl / Vôterin 1997 Govèrt 2003[1] Verèt 2023 |
| mèlyora venta loc nom f | best-seller m, var. mèlyora venda loc nom f | Govèrt 2003[1] |
| mèmouèros mpl → ècrire sos ~ loc v → mèmouèro m | mémoires mpl, var. mèmouères fpl (AO) → écrire ses mémoires, raconter sa vie loc v, var. ècrire ses mèmouères loc v (AO) → mémoire m (écrit) ; exposé écrit loc nom m, var. mèmouère f (AO) | Chenâl / Vôterin 1997 Stich 2003 Govèrt 2003[1] Verèt 2023 |
| menètrél m, menètrèla f | ménestrel m, ménestrelle f ; ménétrier m, ménétrière f ; musicien m, musicienne f (violon) ; trouvère m, trouveresse f (de langue d’oïl), var. menèhtrél, menèthrél m | Govèrt 2003[1] Verèt 2023 |
| mètafora f → mètaforicament adv → mètaforico a m, mètaforica a f | métaphore f, image f → métaphoriquement adv, étot : u fegurâ loc adv (AO), u figurâ loc adv → métaphorique a env | Chenâl / Vôterin 1997 Govèrt 2003[1] Verèt 2023 |
| mètonimia f | métonymie f | Govèrt 2003[1] |
| monologo m → rècitar un ~ loc v → monologar v | monologue m → réciter un monologue loc v, var. rècitàr un ~ loc v (AO) → monologuer v, var. monologàr v (AO) | Chenâl / Vôterin 1997 Govèrt 2003[1] Verèt 2023 |
| narracion f → ~ cllâra, fidèla, prècisa, sèche, sèta loc nom f → ~ orâla, ècrita loc nom f → fâre la ~ loc v → fâre na longe ~ loc v → narratif m → narratif a m, narrativa a f → narrator m, narratosa f | narration f → narration claire, fidèle, précise, sèche loc nom f, var. ~ cllàre, fidèla, prècisa, sèche loc nom f (AO) → narration orale, écrite loc nom f → raconter par le menu loc v, var. fére la ~ loc v (AO) → faire une longue narration loc v, var. fére una longe ~ loc v (AO) → narratif m, var. narratifo m (Arbanês) → narratif a m, narrative a f, var. narratifo a m (Arbanês) → narrateur m, narratrice f, var. narratœr m | Chenâl / Vôterin 1997 Govèrt 2003[1] Verèt 2023 |
| naturalismo m → en litèratura, lo ~ s’est oposâ u romanticismo loc-frâsa | naturalisme m → en littérature, le naturalisme s’est opposé au romanticisme loc-frâsa | Chenâl / Vôterin 1997 Govèrt 2003[1] Verèt 2023 |
| naturalisto a m & m, naturalista a f & f → ècoula ~ loc nom f → ècriven ~ loc nom m → litèratura ~ loc nom f → roman ~ loc nom m | naturaliste a env & m / f → école naturaliste loc nom f → écrivain naturaliste loc nom m → littérature naturaliste loc nom f → roman naturaliste loc nom m | Chenâl / Vôterin 1997 Verèt 2023 |
| nota f → ~ manuscrita loc nom f → ècrire na ~ u sonjon, u fond d’una pâge loc v → emplir un tèxto de notes loc v → mot chargiê d’un numerô que remande a na ~ loc nom m → prendre de notes en liésent loc v → prendre de notes lo long d’un discors loc v → prendre ~ d’un’adrèce loc v | note f (écrite) → note manuscrite loc nom f → écrire une note en haut, en bas d’une page loc v, var. ècrire una ~ u sonjon, u fond d’una pâge loc v (AO) → remplir un texte de notes loc v, var. emplére un tèxto de notes loc v (AO) → mot affecté d’un numéro qui renvoie à une note loc nom m, var. mot chargiê d’un numerô que remande a una ~ loc nom m (AO) → prendre des notes en lisant loc v → prendre des notes pendant un discours loc v → prendre en note une adresse loc v, var. prendre ~ d’una adrèce loc v (AO) | Chenâl / Vôterin 1997 Stich 2003 Fâvro / Stich 2005[2] Verèt 2023 |
| notar v → ~ avouéc un segno, na crouèx loc v → ~ los passâjos entèrèssents d’un lévro loc v | noter v, prendre note loc v, var. notàr v (AO), étot : marcar v, enscrire v → noter d’un signe, d’une croix loc v, var. notàr avouéc un segno, una crouèx loc v (AO) → noter les passages intéressants d’un livre loc v, var. notàr les passâjos entèrèssents d’un lévro loc v (AO) | Chenâl / Vôterin 1997 Stich 2003 Verèt 2023 |
| novèla f → novèlisto m, novèlista f | nouvelle f (Litèratura) → nouvelliste m / f | Stich 2003 Govèrt 2003[1] Fâvro / Stich 2005[2] |
| oda f | ode f | Govèrt 2003[1] Verèt 2023 |
| ôtobiografia f → ôtobiografico a m, ôtobiografica a f | autobiographie f, var. ôtobiografie f → autobiographique a env | Chenâl / Vôterin 1997 Govèrt 2003[1] Verèt 2023 |
| ôtor m, ôtora f → (l’)~ d’un lévro loc nom m → èditar les ôvres d’un ~ loc v | auteur m, autrice, auteure f (d’un ouvrage littéraire), var. ôtrice f (AO), ôtœr m → (l’)auteur d’un livre loc nom m, var. (l’)ôtœr d’un lévro loc nom m (AO) → éditer les œuvres d’un auteur loc v, var. èditàr les œvres d’un ôtœr loc v (AO) | Chenâl / Vôterin 1997 Stich 2003 Govèrt 2003[1] Verèt 2023 |
| paragrafo m → ~ d’un chapitro, d’un articllo de lê, louè loc nom m | paragraphe m → paragraphe d’un chapitre, d’un article de loi loc nom m, var. ~ d’un chapitro, d’un articllo de louè loc nom m (AO) | Chenâl / Vôterin 1997 Govèrt 2003[1] |
| pequent m (Arbanês) | piquant m, suspense m ; combine qui, dans un récit, pique la curiosité loc nom f | Verèt 2023 |
| piéce f → ~ de téâtro loc nom f → cela ~ m’at franc plèsu loc-frâsa → ècrire na ~ de téâtro loc v | pièce f, var. piéça, piéçe f → pièce de théâtre loc nom f → cette pièce m’a vraiment plu loc-frâsa, var. ceta ~ m’at franc plèsu loc-frâsa (AO) → écrire une pièce de théâtre loc v, var. ècrire una ~ de téâtro loc v (AO) | Chenâl / Vôterin 1997 Stich 2003 Govèrt 2003[1] Fâvro / Stich 2005[2] Verèt 2023 |
| plagiat m → plagièro a m & m, plagièra a f & f → plagiyér v | plagiat m, var. pllagiat m, étot : copia f → plagiaire a env & m / f, var. pllagièro a m & m, étot : copiyor a m & m, quârqu’un que copiye l’ôvra d’un ôtro et la fât passar por sina loc-frâsa → plagier v, var. pllagiyér v, étot : copiyér v | Govèrt 2003[1] Verèt 2023 |
| plèonasmo m | pléonasme m, var. pllèonasmo m | Govèrt 2003[1] |
| postumo a m, postuma a f → n’èdicion ~ loc nom f | posthume a env → une édition posthume loc nom f, var. una èdicion ~ loc nom f (AO) | Chenâl / Vôterin 1997 Govèrt 2003[1] |
| pouenta f | pointe f, clou m ; style, poinçon dont se servait les anciens pour écrire sur des tablettes enduites de cire loc nom m | Chenâl / Vôterin 1997 Stich 2003 Fâvro / Stich 2005[2] Verèt 2023 |
| prèface f → ~ d’un ècriven que presente lo lévro d’un ôtro loc nom f → (la) ~ d’un lévro loc nom f → demandar a quârqu’un de fâre na ~ d’un lévro loc v → ècrire na ~ loc v | préface f, avant-propos m ; avertissement m, introduction f (AO), var. prèfaça f → préface d’un écrivain qui présente le livre d’un autre loc nom f → (la) préface d’un livre loc nom f → demander à quelqu’un de faire la préface d’un livre loc v, var. demandàr a quârqu’un de fére una ~ d’un lévro loc v (AO) → écrire une préface loc v, var. ècrire una ~ loc v (AO) | Chenâl / Vôterin 1997 Stich 2003 Verèt 2023 |
| prèfaciér v → ~ un lévro loc v | préfacer v → préfacer un livre loc v | Vôterin 2019 Verèt 2023 |
| prosa f → (la) ~ et la poèsia loc nom f → ècrire en ~ loc v → ècriven en ~ loc nom m → ovrâjo en ~ loc nom m → poèsia en ~ loc nom f → prosator m, prosatosa f | prose f → (la) prose et la poésie loc nom f → écrire en prose loc v → écrivain en prose loc nom m → ouvrage en prose loc nom m → poésie en prose loc nom f → prosateur m, prosatrice f, var. prosatrice f (AO), prosatœr m | Chenâl / Vôterin 1997 Govèrt 2003[1] Verèt 2023 |
| prosodia f | prosodie f, étot : brenlo m (Arbanês) | Govèrt 2003[1] |
| protagonisto m, protagonista f | protagoniste m / f ; promoteur m, promotrice f ; personnage important loc nom m (acteur, écrivain), var. protagonista m (AO) | Chenâl / Vôterin 1997 Govèrt 2003[1] Verèt 2023 |
| réalismo [re.a.-, rja.-] m → réalisto a m & m, réalista a f & f | réalisme m → réaliste a env & m / f, étot : qu’at los pieds sus tèrra loc-frâsa | Chenâl / Vôterin 1997 Govèrt 2003[1] Verèt 2023 |
| recolyence f | recueil m (de poèmes, de textes...) ; florilège m, anthologie f | Govèrt 2003[1] |
| recuély m → ~ bibliografico loc nom m → ~ de chançons, de musiques loc nom m → ~ de documents, , de recètes, de relacions loc nom m → ~ de poèsies, de contios, de canticos loc nom m | recueil m (de poèmes, de textes...) ; florilège m, anthologie f, étot : recolyence f, cuelyèta f (Arbanês) → recueil bibliographique loc nom m → recueil de chansons, de musiques loc nom m, var. ~ de chançons, de museques loc nom m (AO) → recueil de documents, de recettes, de rapports loc nom m → recueil de poésies, de contes, de cantiques loc nom m, var. ~ de poèsies, de contes, de canteques loc nom m (AO) | Chenâl / Vôterin 1997 Govèrt 2003[1] |
| rèsumâ m → rèsumar v | résumé m, var. rèsumà m (AO), étot : somèro m → résumer v, var. rèsumàr v (AO) | Chenâl / Vôterin 1997 Govèrt 2003[1] Verèt 2023 |
| rètorica f → rètoricament adv → rètoricien a m & m, rètoricièna a f & f → rètorico a m, rètorica a f | rhétorique f → rhétoriquement adv, var. rètoricamente adv (AO) → rhétoricien a m & m, rhétoricienne a f & f, var. rètoricienna a f & f → rhétorique a env | Govèrt 2003[1] Verèt 2023 |
| romanciér m, romanciére f → (los) grants ~s francês loc nom mpl → poèto et ~ loc nom m | romancier m, romancière f → (les) grands romanciers français loc nom mpl, var. (les) grants ~s francês loc nom mpl (AO) → poète et romancier loc nom m, var. poèta et ~ loc nom m (AO) | Chenâl / Vôterin 1997 Govèrt 2003[1] Verèt 2023 |
| romanèsco m → romanèscament adv → romanèsco a m, romanèsca a f | romanesque m → romanesquement adv, var. romanèscamente adv (AO) → romanesque a env | Govèrt 2003[1] |
| romantismo m → romantico a m & m, romantica a f & f → (‘n) endrêt ~ loc nom m → (lo) genro ~ loc nom m → poèto, ècriven ~ loc nom m → romanteco a m & m, romanteca a f & f (AO) | romantisme m → romantique a env & m / f, var. romanteco a m & m (AO) → (un) endroit romantique loc nom m, var. (un) pôsto ~, romanteco loc nom m (AO) → (le) genre romantique loc nom m, var. (lo) janro ~, romanteco loc nom m (AO) → poète, écrivain romantique loc nom m, var. poèta, ècriven ~, romanteco loc nom m (AO) → romantique a env & m / f | Chenâl / Vôterin 1997 Govèrt 2003[1] Verèt 2023 |
| satira f → satirico a m & m, satirica a f & f | satire f, var. satire f, étot : pequèrna f (AO) → satirique a env & m / f, étot : mordent a m (AO) | Stich 2003 Govèrt 2003[1] |
| science-ficcion f | science-fiction f, var. sciença-ficcion f, étot : fantascience f | Govèrt 2003[1] |
| somèro m → (lo) ~ d’un lévro, d’una reviua loc nom m | sommaire m, table des matières loc nom f, court exposé loc nom m → (le) sommaire d’un livre, d’une revue loc nom m, var. (lo) ~ d’un lévro, d’una revua loc nom m (AO) | Chenâl / Vôterin 1997 Govèrt 2003[1] Verèt 2023 |
| somèro a m, somèra a f → dèscripcion ~ loc nom f → nota ~ loc nom f | sommaire a env ; bref a m, brève a f ; exposé en peu de mot loc a m, exposée en peu de mot loc a f → description sommaire loc nom f → note sommaire loc nom f | Chenâl / Vôterin 1997 Verèt 2023 |
| sonèt m → ècrire un ~, de ~s loc v | sonnet m → écrire un sonnet, des sonnets loc v | Chenâl / Vôterin 1997 Govèrt 2003[1] Verèt 2023 |
| stilo m → (lo) ~ d’un ècriven loc nom m → ~ nèglegiê, rechèrchiê, simplo, èlègant loc nom m → ~ poètico loc nom m → (la) cllartât d’un ~ loc nom f → imitar lo ~ de quârqu’un loc v | style m, façon, manière d’écrire loc nom f, var. estilo m, étot : façon f ; sôrta f (Arvelâr) ; maniére f → (le) style d’un écrivain loc nom m → style négligé, recherché, simple, élégant loc nom m → style poétique loc nom m, var. ~ poèteco loc nom m (AO) → (la) clarté d’un style loc nom f, var. (la) cllàrtât d’un ~ loc nom f (AO) → imiter le tyle de quelqu’un loc v, var. imitàr lo ~ de quârqu’un loc v (AO) | Chenâl / Vôterin 1997 Stich 2003 Govèrt 2003[1] Verèt 2023 |
| strofa f → ~ d’una chançon loc nom f → poèsia de diéx strofes, divisâye en strofes loc nom f | strophe f, var. estrofa f → strophe d’une chanson loc nom m → poésie de dix strophes, divisée en strophes loc nom f, var. poèsia de diéx strofes, divisiêye en strofes loc nom f (AO) | Chenâl / Vôterin 1997 Stich 2003 Govèrt 2003[1] Verèt 2023 |
| sujèt m → (lo) ~ d’un roman, d’un lévro loc nom m | sujet m, thème m, thématique f, idée f, étot : rêson f, chousa f → (le) sujet d’un roman, d’un livre loc nom m | Chenâl / Vôterin 1997 Stich 2003 Fâvro / Stich 2005[2] Verèt 2023 |
| surréalismo [-.re.a.-, -.rja.-] m | surréalisme m | Govèrt 2003[1] |
| suspens m | suspense m, étot : pequent m (Arbanês) | Govèrt 2003[1] |
| tèmo m | thème m, étot : sujèt m ; dictée f (Romandia) | Stich 2003 Govèrt 2003[1] Verèt 2023 |
| tèsa f → (na) ~ de doctorat loc nom f → balyér la ~ loc v | thèse f, var. tèse f → (une) thèse de doctorat loc nom f, var. (una) tèse de doctorat loc nom f (AO) → soutenir sa thèse d’université loc v, var. balyér la tèse loc v (AO) | Chenâl / Vôterin 1997 Stich 2003 Govèrt 2003[1] Verèt 2023 |
| trâbla f → ~ de les matiéres loc nom f | table f, var. trâblla, tâbla, tâblla f → table des matières loc nom f, var. ~ des matiéres loc nom f | Chenâl / Vôterin 1997 Stich 2003 Govèrt 2003[1] Fâvro / Stich 2005[2] Verèt 2023 |
| trètâ m → ~ politico, diplomatico loc nom m | traité m (ouvrage écrit), var. trètà m (AO) → traité politique, diplomatique loc nom m, var. trètà poleteco, diplomateco loc nom m (AO) | Chenâl / Vôterin 1997 Govèrt 2003[1] Verèt 2023 |
| trobador m, trobadosa f | troubadour m, troubadouresse f ; trouvère m, trouveresse f (de langue occitanne) | Verèt 2023 |
| trovâr m, trovâra f → trovèro m, trovèra f (Arbanês) | trouvère m, trouveresse f (de langue d’oïl), étot : trovèro m (Arbanês), menètrél m → trouvère m, trouveresse f (de langue d’oïl) | Govèrt 2003[1] Verèt 2023 |
| trovior m, troviosa f | trouveur m, trouveuse f ; trouvère m, trouveresse f (de langue arpitanne), var. troviœr m | Govèrt 2003[1] Verèt 2023 |
| ufèmismo m | euphémisme m | Govèrt 2003[1] |
| volumo m → diccionèro en doze ~s loc nom m → ècrire un mouél de ~s loc v → format d’un ~ loc nom m → (un) grôs ~ loc nom m → (lo) premiér ~ loc nom m → (los) três ~s sortis loc nom mpl | tome m, volume m, livre (qu’on lit) (loc nom) m ; figure géométrique loc nom f, var. volemo m → dictionnaire en douze volumes loc nom m, var. diccionèro en doze volemos, ~s loc nom m (AO) → écrire de nombreux volumes loc v, var. ècrire un mouél de volemos, ~s loc v (AO) → format d’un volume loc nom m, var. format d’un volemo, ~ loc nom m (AO) → (un) gros volume loc nom m, var. (un) grôs volemo, ~ loc nom m (AO) → (le) premiér volume, tome loc nom m, var. (lo) premiér volemo, ~ loc nom m (AO) → (les) trois volumes parus loc nom mpl, var. (les) três volemos, ~s sortus loc nom mpl (AO) | Chenâl / Vôterin 1997 Stich 2003 Govèrt 2003[1] Verèt 2023 |
Rèferences
[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 (fr) Gzaviér Govèrt, Lexique onomasiologique des néologismes et des termes spécialisés du francoprovençal, dedens Dictionnaire francoprovençal-français et français-francoprovençal per Domenico Stich, Tonon, Le Carré, 2003, pp. 421-464.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 (fr) Alen Fâvro, Domenico Stich, Diccionèro de fata savoyârd-francês, francês-savoyârd, Fouènant, Yoran Embanner, 2005.